Nairobi, Kenya – Magaalada Nairobi ayaa markale noqotay xarun siyaasadeed oo muhiim ah, iyadoo ay halkaas isugu tageen qaar ka mid ah hoggaamiyeyaasha mucaaradka Soomaaliya. Ilo-wareedyo lagu kalsoon yahay oo la hadlay RNN Somali TV ayaa xaqiijiyay in kulammo heer sare ah oo si hoose loo agaasimay ay ka socdaan gudaha magaalada, iyadoo la filayo in kulamadan ay yeeshaan saameyn ballaaran oo ku saabsan mustaqbalka siyaasadeed ee Soomaaliya.
Hoggaamiyeyaasha Isku Tagay
Madaxweynaha Dowlad-Goboleedka Jubbaland, Axmed Maxamed Islaam (Axmed Madoobe), ayaa kamid ah hoggaamiyeyaasha ugu horreeyay ee gaaray Nairobi, waxaana la sheegaya in socdaalkiisu yahay mid qorshaysan oo la xiriira kulammo uu la leeyahay siyaasiyiin iyo diblomaasiyiin caalami ah.
Waxaa si weyn loo filayaa in Madaxweynaha Puntland, Saciid Cabdullaahi Deni, isna uu ku biiro fadhiyada Nairobi maalmaha soo socda. Inkastoo aan si rasmi ah loo shaacin sababta rasmiga ah ee safarkiisa, haddana ilo xog-ogaal ah waxay sheegayaan in labada Madaxweyne ay wadaan qorshe mideysan oo ay kaga hortagayaan wax ay ugu yeereen “ku-tumashada dastuurka iyo xadgudubka dowladnimo” ee ka jirta dowladda Federaalka.
Beesha Caalamka iyo Doorka Imaaraadka Carabta
Wararka laga helayo ilo diblomaasiyeed oo ku sugan Nairobi ayaa sheegaya in Wakiillo ka socda Beesha Caalamka – gaar ahaan Midowga Yurub, Mareykanka, iyo Qaramada Midoobay – ay la socdaan dhaq-dhaqaaqyada socda, isla markaana ay qorsheynayaan in ay ka qeybgalaan fadhiyo gaar ah oo lala yeesho hoggaamiyeyaasha mucaaradka.
Sidoo kale, Dowladda Isutagga Imaaraadka Carabta ayaa la sheegayaa in ay door muhiim ah ka qaadaneyso qabanqaabada iyo fududeynta wadahadallada socda. Xogta la helay ayaa muujineysa in Imaaraadku uu taageero farsamo iyo mid siyaasadeedba siinayo kulammada si loo gaaro is-afgarad dhex mara Axmed Madoobe, Saciid Deni, iyo xulafadooda siyaasadeed.
Ujeedka Kulamada
Wadahadallada socda ayaa la rumeysan yahay in ay diiradda saarayaan dhowr qodob oo muhiim ah, oo ay kamid yihiin:
1. Mideynta mowqifka mucaaradka ee ku aaddan doorashooyinka 2026 iyo xaaladda kala guurka.
2. Ka hortagga qorshayaasha Villa Somalia oo ay mucaaradku u arkaan mid lagu baabi’inayo nidaamka federaalka.
3. Abuurista madal siyaasadeed cusub oo mucaaradku ku mideysan yihiin, taasoo yeelan karta saameyn weyn oo gudaha iyo dibaddaba leh.
4. Wadahadal la galidda Beesha Caalamka, si loo helo damaanad qaad siyaasadeed iyo mid sharci ah oo ka dhan ah isbeddel kasta oo lagu sameeyo habraaca doorashooyinka dalka.
Xaaladda Siyaasadeed ee Soomaaliya
Kulamadan ayaa imanaya iyadoo dalka uu wajahayo xaalad hubanti la’aan ah, xilli la filayo in dhammaadka sanadkan 2025 ay dhamaadaan muddo xileedyada sharciyeed ee hay’adaha dowladda Federaalka. Waxaana wali jirin hannaan la isla oggol yahay oo lagu qaban doono doorashooyinka guud.
Waxaa xusid mudan in khilaaf weyn uu ka taagan yahay hannaanka doorashooyinka iyo doorka ay Dowlad-Goboleedyadu ku leeyihiin go’aaminta masiirka qaranka. Dowladda Federaalka ayaa lagu eedeeyay in ay ku howlan tahay qorshayaal ay kaligeed go’aan uga gaarayso mustaqbalka siyaasadda dalka, taasoo dhalisay cabsi laga qabo in lagu xadgudbo nidaamka federaalka iyo awood qeybsiga Dastuuriga ah.
Maxaa Laga Filan Karaa?
Siyaasiyiinta mucaaradka ee isku tagaya Nairobi waxay doonayaan in ay abuuraan cadaadis siyaasadeed oo lagu muquunin karo Villa Somalia, si loogu qasbo in ay dib ugu laabato wadahadallo dhab ah oo ku saabsan doorashooyinka iyo qaddiyadda federaalka.
Haddii hoggaamiyeyaashan ay gaaraan heshiis midaysan oo siyaasadeed, waxay taasi noqon doontaa tiir muhiim ah oo saamayn weyn ku yeelan doona masraxa siyaasadda Soomaaliya. Waxa kale oo ay u gogol-xaari kartaa isbeddel weyn oo ku yimaada jihada siyaasadeed ee dalka.
Laakiin haddii uu kulankan kusoo dhammaado isfahan la’aan ama mid aan miro-dhal ahayn, waxaa sii xumaan kara kalsoonida ay muwaadiniintu ku qabaan geeddi-socodka siyaasadeed ee dalka, taas oo keeni karta khalkhal amni iyo mid dowladnimo.
